Chi tiêu tùy tiện biểu hiện sự thiếu nghiêm minh của pháp luật và tính tham lam của một bộ phận công chức .



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga - Phó trưởng Khoa Kinh tế, Trưởng bộ môn Kinh tế học, ĐH Kinh tế - Luật ĐHQG TP.HCM nêu quan điểm.



PV:- Thưa ông, tại buổi tọa đàm góp ý kiến sửa đổi dự thảo Luật ngân sách nhà nước, một lần nữa các chuyên gia phải thốt lên 'Việt Nam tiêu tiền tùy tiện nhất thế giới'. Trước đó, cũng nhiều chuyên gia đã nêu những dẫn chứng người Việt tiêu hoang hơn cả Mỹ: chi tiếp khách, hội họp.... Ông bình luận thế nào trước những ý kiến trên? Theo ông, liệu đó có phải biểu hiện của tính hiếu khách truyền thống của Việt Nam hay không?



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga: - Đúng là ở VN tiêu tiền tùy tiện hàng đầu thế giới. Không chỉ từ chiếc bánh Ngọt mang tên NSNN mà người dân cũng chi tiêu lãng phí. Nhiều cơ quan nhà nước, đến hẹn phải chạy để mà chi tiêu, chứ không sang năm bị cắt kinh phí vì “tội” không tiêu hết tiền. Vì thế, cuối năm, hàng loạt hội thảo các cấp được tiến hành “khẩn cấp” để giải ngân các khoản mục đã được duyệt chi từ NSNN.



Người dân thì xài sang, sính hàng ngoại, chi tiêu hoang phí, không hiệu quả.



Cũng có thể nói, đây là biểu hiện một phần nào đó tính hiếu khách truyền thống của người Việt từ xa xưa, nhất là người Nam bộ.



Tuy nhiên trong thời đại công nghệ hiện nay, việc chi tiêu tùy tiện biểu hiện sự thiêu nghiêm minh của pháp luật và tính tham lam của một bộ phận cán bộ. Đây là lỗ hổng thể chế cần phải được lấp trong thời gian ngắn nhất.



PV:- Xét về vấn đề chi tiêu ngân sách, sự lãng phí này có hậu quả như thế nào: lãng phí lớn nguồn thu hay tạo nên tâm lý chi tiêu tủy tiện tiền ngân sách (mà thực chất là tiền đóng thuế của người dân)?



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga: - Sự lãng phí trong chi tiêu công gây ra nhiều hệ quả tương đối nghiêm trọng.



Thứ nhất, đây là nguồn thu từ thuế, nên cần phải sử dụng hiệu quả để người dân được hưởng lợi ích từ những đồng thuế từ thu nhập của mình. Sử dụng tùy tiện là có lỗi với người dân.



Thứ hai, thay vì tiền thuế được đầu tư hiệu quả, sự lãng phí trong chi tiêu sẽ gây ra hiệu ứng sài tiền vô tội vạ và không có trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.



Thứ ba, việc lãng phí nguồn lực và không sử lý việc chi tiêu vô tội vạ sẽ làm cho quan chức nhà nước trở nên tắc trách, hành động vì lợi ích cá nhân chứ không vì mục đích cộng đồng và xã hội.



Thứ tư, sử dụng lãng phí NSNN sẽ làm cho chất lượng tăng trưởng không được bảo đảm, tiền đáng lẽ của dân phải trở lại cho người dân thì chui vào một số cá nhân có chức quyền, bổng lộc.



Thứ năm, tạo ra một lớp người giàu có không dựa trên tinh thần kinh doanh khởi nghiệp mà dựa vào tiền chùa. Điều này tác động tiêu cực đến động cơ học tập và làm việc của giới trẻ hiện nay.



PV:- Có chuyên gia cho rằng, sự lãng phí cho tiếp khách, hội họp... như trên không đáng kể gì so với nhiều dự án ngàn tỉ đang bị bỏ hoang, chi phí làm đường cao tốc đắt hơn Mỹ, công trình hoành tráng quá cỡ, lãng phí nhiều nhất trong đầu tư công... nhưng chính sự tùy tiện trong việc dùng ngân sách là căn nguyên của những lãng phí lớn hơn nói trên. Ông có đồng tình với ý kiến đó không và vì sao?



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga: - Tôi chưa hoàn toàn đồng ý với ý kiến trên, nếu có một tính toán sau đây. Với giả định chi tiêu cho tiếp khách, hội họp chiếm khoảng 10% NSNN, chúng ta có thể tính toán được số tiền là 130 ngàn tỷ, tương đương với hơn 6 tỷ đô la.



Nếu chi tiêu cho đầu tư phát triển chiếm khoảng 25% chi tiêu công thì số chi tiêu này vào khoảng 325 ngàn tỷ, tương ứng với khoảng 15.5 tỷ đô la. Nếu tỷ lệ thất thoát trong đầu tư công vào khoảng 40% thì số tiền lãng phí vào khoảng hơn 6 tỷ đô la. Con số này đúng bằng chi tiêu cho tiếp khách, hội họp…



Đành rằng, những công trình hoành tráng, những dự án ngàn tỷ sẽ có tác động làm tăng GDP và sẽ được đưa vào sử dụng sớm muộn, nhưng chính vì sự tùy tiện trong việc sử dụng tiền từ NSNN là căn nguyên của việc lãng phí vô tùy tiện nói trên. Đúng như các cụ nói: nghèo mà chơi sang. Chỉ số hiệu quả đầu tư công của VN rất cao, ICOR của khu vực nhà nước vào khoảng 8.



PV:- Thưa ông, nhiều người cho rằng cái khó của Việt Nam là rất nhiều công trình đầu tư xây dựng cơ bản chủ yếu dựa vào nguốn vốn vay, nguồn viện trợ nên phải chịu các ràng buộc. Còn việc hào phóng chi tiêu cho việc hội họp lễ tân đâu đó vẫn được xem như sự đảm bảo về năng lực tài chính và tiềm lực quốc gia. Quan điểm của ông như thế nào? Nếu như vậy thì muốn giảm bớt sự xài sang của Việt Nam đi có đơn giản hay không?



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga: - Đúng là chúng ta nghèo nên rất nhiều công trình đầu tư công dựa vào nguồn vốn vay và nguồn vốn viện trợ, nên chắc chắn chịu nhiều ràng buộc theo thông lệ quốc tế, nhất là vốn ODA.



Cá nhân tôi không đồng tình với quan điểm chi tiêu nhiều cho hội họp, lễ tân là sự chứng minh cho năng lực tài chính và tiềm lực quốc gia. Năng lực tài chính của quốc gia được thể hiện độ tín nhiệm quốc tế qua các đánh giá của các tổ chức quốc tế như Moody, WB, IMF, khả năng trả nợ trong ngắn và dài hạn. Tiềm lực của quốc gia phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quốc phòng, an ninh, tăng trưởng kinh tế, chỉ số sáng tạo, năng lực công nghệ…, chứ không phụ thuộc vào việc hào phóng chi tiêu công không hiệu quả.



Thực ra việc giảm bớt xài sang không quá phức tạp như người ta thường nghĩ.



Một là, cần qui định và giám sát chặt chẽ chi tiêu công, nhất là những chi tiêu liên quan đến hội họp, ăn uống. Cho dù chúng ta có Luật chi tiêu công mới đã được bổ sung, nhưng chính việc giám sát không nghiêm minh đã dẫn tới lãng phí vô tội vạ.



Hai là, cần có một cơ quan nhà nước (hoặc thuê nước ngoài) chuyên trách thực hiện việc giám sát thực hiện chi tiêu NSNN. Chúng ta có rất nhiều các cơ quan đoàn thể thực hiện việc giám sát nhưng thực hiện rất chồng chéo và không hiệu quả.



Ba là, cần công khai, minh bạch các khoản chi tiêu của các cơ quan công quyền. Loại bỏ kiểu, các chi tiêu khác 10%. Hãy tính con số 10% như ở trên là khoảng 130 ngàn tỷ, đủ để chúng ta xây dựng 15 chiếc cầu Cần Thơ.



Bốn là, cần xử lý nghiêm minh những cá nhân và tổ chức sử dụng phi hiệu quả các khoản chi từ NSNN.



Năm là, vận động cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp tiết kiệm chi tiêu công, nhất là các chuyến đi công tác trong và ngoài nước. Các vị lãnh đạo hãy làm gương trong việc sử dụng NSNN



Sáu là, cần có một bộ tiêu chí đánh giá chi tiêu công, mạnh dạn khoán thí điểm một số lĩnh vực.



Bảy là, giảm bớt bộ máy công quyền khoảng 1/3. Điều này sẽ làm cho thu nhập của cán bộ nhà nước tăng lên 50% và bộ máy chính quyền tinh gọn sẽ giảm nhiều chi tiêu công không minh bạch.



PV:- Bộ Tài chính vừa mới thừa nhận, nợ công của Việt Nam đã gần sát ngưỡng Quốc hội cho phép nhưng trong điều kiện hiện tại chúng ta vẫn tiếp tục phải đi vay thêm. Ông bình luận như thế nào về phát biểu trên? Tư duy của người quản lý túi tiền quốc gia như vậy có khiến ông kỳ vọng sẽ có một chiến lược thắt chặt chi tiêu, giúp Việt Nam dần thoát khỏi vòng luẩn quẩn nợ nần?



PGS.TS Nguyễn Hồng Nga: - Việc một nước đang phát triển như VN đi vay nợ là điều bình thường khi vốn trong nước còn hạn hẹp và đầu tư để phát triển cần được quan tâm hầu kết trong mọi lĩnh vực, nhất là cơ sở hạ tầng cứng và mềm.



Quan trọng là chúng ta sử dụng nguồn vốn đi vay như thế nào cho hiệu quả đối với cả nền kinh tế. Vấn đề hiệu quả đầu tư công ở VN hiện nay rất nóng bỏng với chỉ số ICOR bình quân, theo chúng tôi là trên 8, trong khi khu vực tư nhân vào khoảng 4. Do vậy hiệu quả đầu tư công chưa bằng nửa so với tư nhân.



Tất nhiên, không phải đầu tư nào của nhà nước cũng có tác động ngay tức thì, nhất là đầu tư vào cơ sở hạ tầng cứng. Nhưng cần phải có tư duy rằng, nhà nước chỉ nên đầu tư vào các lĩnh vực mà khu vực tư nhân không thể, không muốn và không được phép kinh doanh. Còn các lĩnh vực khác để tư nhân làm sẽ hiệu quả hơn nhiều. Tư nhân có động cơ lợi nhuận, còn khu vực nhà nước, nhất là các DNNN (trừ các DN công ích) không hoạt động vì lợi nhuận mà động cơ chi càng nhiều càng tốt, bất kể mục tiêu thế nào.



Nếu còn đặt nặng nặng vào chỉ số tăng trưởng GDP dựa trên đầu tư, chứ không dựa trên công nghệ và chất xám, vấn đề nợ công sẽ chưa thể được giải quyết tận gốc. Tôi nhắc lại là chưa có nghiên cứu nào chỉ ra một ngưỡng an toàn nợ công. Quan trọng là cần sử dụng vốn một cách hiệu quả, nhất quán và minh bạch.



PV:- Xin cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn báo Đất Việt!





Vũ Lan










Theo stockbiz.vn